Spisz i atrakcje

Spisz i atrakcje (9)

Spisz i Podhale - region przygraniczny zasobny w dobra natury i kultury, gościnny i otwarty na współpracę.

O NAS
Stowarzyszenie Rozwoju Spisza i Okolicy zostało powołane do życia w grudniu 2005 roku jako tzw. Lokalna Grupa Działania (LGD) pozyskująca dotacje unijne na rzecz poprawy jakości życia na terenie którego działa. Swoim zasięgiem obejmuje miejscowości spiskie i podhalańskie z 3 gmin (Bukowina Tatrzańska, Łapsze Niżne, Nowy Targ)  w 2 powiatach województwa małopolskiego. Jest to obszar wiejski o powierzchni 466 km2 i zamieszkały przez blisko 50 tys. mieszkańców. Na obszarze objętym działalnością LGD zamieszkują górale spiscy i podhalańscy, w kulturze tego regionu widać wpływy zarówno polskie jak i słowackie, węgierskie, niemieckie, wołoskie (rumuńskie) i romskie (cygańskie). Bogactwo kulturowe, temperament mieszkańców widać zarówno w kulturze materialnej (np. archi-tektura) jak i w kulturze duchowej- w tańcu, gwarze, zwyczajach. Te ostatnie promowane w szczególności podczas wydarzeń kulturalnych. Najważniejsze i najbardziej rozpoznawalne w corocznym kalendarzu imprez są:

  • Góralski Karnawał w Bukowinie Tatrzańskiej (styczeń)
  • Śpiskie Zwyki w Niedzicy (luty)
  • Ostatki Fašiangi w Krempachach (luty)
  • Konkurs Potraw Regionalnych w Łopusznej (lipiec)
  • Śpisko Watra w Niedzicy (lipiec)
  • Sabałowe Bajania w Bukowinie Tatrzańskiej (sierpień)

Najcenniejsze atrakcje przyrodnicze obszaru Spisza i Okolicy:

  • Gorczański Park Narodowy – znaczący obszar Parku i jego otuliny leży na terenie spiskiej LGD
  • Tatrzański Park Narodowy – znaczący obszar Parku leży na terenie spiskiej LGD w tym szczyt Rysy, Morskie Oko, Czarny Staw pod Rysami i inne.
  • Rezerwat Przyrody Zielone Skałki w Falsztynie – ostoja Pienińskiego Parku Narodowego.
  • Rezerwat Przyrody Niebieska Dolina w Łapszach Niżnych.
  • Rezerwat Skałka Rogoźnicka – wpisany na listę UNESCO światowego dziedzictwa geologicznego
  • Rezerwat Przełom Białki – malowniczy przełom rzeki między skałkami Obłazową a Kramnicą. W  jaskini w Obłazowej Skale w miejscowości Nowa Biała odkryty został słynny najstarszy na świecie bumerang wykonany z kła mamuta.
  • Rzeka Białka – łącząca Spisz i Podhale i objęta ochroną przyrody i siedlisk jako Obszar Natura 2000 „Dolina Białki”.
  • Pieniński Pas Skałkowy – najbardziej charakterystyczne dla Spisza formy skalne, w skład którego wchodzą m.in. Skałka Rogoźnicka, Obłazowa i Kramnica, Cisowa Skała i Grzebieniowa między Nową Białą a Gronko-wem, Dursztyńskie skałki.
  • Rezerwat Przyrody Bór na Czerwonem między Szaflarami a Nowym Targiem z platformą widokową na Tatry (w sąsiedztwie obszaru LGD)
  • Grapa Litwinka tzw. Czarna Góra – punkt widokowy na Spisz i Podhale

Na Spiszu i Podhalu nie brakuje także cennych zabytków kultury materialnej. Spisz w przeszłości jako miejsce ścierania się międzynarodowych szlaków handlowych był regionem stosunkowo bogatym materialnie i różnorodnym kulturowo.
Najważniejsze zabytki:

  • Muzeum Zespół Zamkowy w Niedzicy  (zwiedzanie 9.00 do 17.00 lub 19:00 (mies. V – IX); tel. +48 18 262 94 89, +48 18 262 94)
  • Piwnice i kasztel we Frydmanie
  • Filie Muzeum Tatrzańskiego na Spiszu i Podhalu: Zagroda Korkoszów w Czarnej Górze; Zagroda Sołtysów w Jurgowie, Dworek rodziny Tetmajerów w Łopusznej (zwiedzanie śr – niedz. 10.00 – 14.00; tel. +48 18 20 152 05, +48 18 20 129 35)
  • Szałasy Pasterskie w Jurgowie na polanie Podokólne
  • Kościoły drewniane na Spiszu i Podhalu:
    - Kościół św. Michała Anioła w Dębnie Zabytek na liście światowego dziedzictwa kulturowego UNE-SCO  (zwiedzanie grupowo: pon. – sob, 9.00 - 12.00, tel. +48 18 275 17 97)
    - Kościół pw. Narodzenia NMP w Harklowej
    - Kościół pw. Przenajświętszej Trójcy w Łopusznej
    - Kościół pw. Świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza w Białce Tatrzańskiej
    - Kościółek pw. św. Antoniego z Padwy w Brzegach (wybudowany po wojnie)
    - Kościół pw.  Najświętszego Serca Pana Jezusa w Bukowinie Tatrzańskiej (drewniano-murowany)
    - Kościół  pw. św. Jacka w Groniu (wybudowany po wojnie)
    - Kościół pw. Św. Sebastiana i MB Różańcowej w Jurgowie
    - Kościół pw. MB Nieustającej Pomocy w Rzepiskach
    - Kościół pw. Św. Elżbiety węgierskiej w Trybszu (zwiedzanie z przewodnikiem,  tel. +48 18 265 61 49)
    - Sanktuarium Matki Bożej Ludźmierskiej (zwiedzanie tel. +48 18 26 553 30)
    - Dom Pamięci Księdza Profesora Józefa Tischnera (zwiedzanie wtorek-piątek: 10:00-17:00, tel. +4818 26 539 69)
    - Dom Ludowy w Bukowinie Tatrzańskiej – jeden z największych budynków drewnianych w Polsce i szkoła ginących zawodów (tel. +48 18 20 77 221)
    - Zapora wodna w Niedzicy – największa zapora ziemna w Polsce (zwiedzanie elektrowni, rezerwacje pod nr tel. +48 18 33 47 715, +48 519 337106).

Kontakt  do Lokalnej Grupy Działania Stowarzyszenie Rozwoju Spisza i Okolicy:
Ul. Jana Pawła II 63
34-442 Łapsze Niżne
tel.:+48 18 334 11 44, +48 664 758 092
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript., Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
www.spisz.org , www.spisz.info

ENG.
Spisz and Podhale – border region rich in natural and cultural goods, hospitable and open for cooperation
About  us
The Association for Development of Spisz and Surrounding Area was established in December 2005 as the so called Local Action Group (LAG) to obtain EU funding for the improvement of life quality in the area of its activity. It encompasses Spisz and Podhale locations belonging to three municipalities (Bukowina Tatrzańska, Łapsze Niżne, Nowy Targ) in two districts of the Małopolska Voivodeship. It is a rural area of 466 sq.km with the population of approx. 50 thousand. The area of activity of the LAG is inhabited by Spisz and Podhale highlanders, the culture of the region shows influences both Polish and Slovak, Hungarian, German, Wallachian (Romanian), and Roma (Gypsy). The cultural diversity and the character of inhabitants can be observed in material culture (e.g. architecture) and spiritual culture – dancing, dialect, customs. The local customs are popularized especially through numerous cultural events. Here are the most important and the best recognizable ones from the annual calendar of events:

  • Highlander Carnival in Bukowina Tatrzańska (January)
  • Śpiskie Zwyki Festival (festival of local music, dancing and habits) in Niedzica (February)
  • Ostatki Fašiangi (End of Carnival Festival) in Krempachy (February)
  • Competition of Regional Foods in Łopuszna (July)
  • Śpisko Watra Dance Festival in Niedzica (July)
  • Sabałowe Bajania (competition for folk musicians, dancers, story-tellers) in Bukowina Tatrzańska (August)

The most important natural attractions of the Spisz area and its surroundings:

  • The Gorce National Park – the prevailing part of the park is located in the area of the Spisz LAG
  • The Tatra National Park – significant part of the park is located in the area of the Spisz LAG, including Mount Rysy, Morskie Oko Lake, Czarny Staw pod Rysami Lake and others.
  • Zielone Skałki Nature Reserve in Falsztyn – wildlife sanctuary within the Pieniny National Park.
  • Niebieska Dolina Nature Reserve in Łapsze Niżne.
  • Skałka Rogoźnicka Nature Reserve – part of the UNESCO World Heritage
  • Przełom Białki Nature Reserve – picturesque river gorge between the rock formations of  Obłazowa and Kramnica. In the Obłazowa Skała Cave in Nowa Biała archeologists discovered the oldest in the world, famous mammoth tusk boomerang.
  • Białka River – the valley of the river which connects Spisz and Podhale, belongs to Natura 2000 area of nature and wildlife protection.
  • Pieniński Pas Skałkowy (Pieniny Rock Belt)– rock formations most characteristic of the Spisz region, including Skałka Rogoźnicka, Obłazowa and Kramnica, Cisowa Skała and Grzebieniowa between Nowa Biała and Gronków, Dursztyńskie Skałki.
  • Bór na Czerwonem Nature Reserve between Szaflary and Nowy Targ and the Tatra Mountains viewpoint (in the neighbourhood of the LAG area)
  • Grapa Litwinka the so called Czarna Góra – viewpoint of Spisz and Podhale

In the region of Spisz and Podhale there are also numerous monuments of material culture. Spisz, in the past the place of crossing international trade routes, was relatively rich in goods of material culture. The most important places of interest:

  • Niedzica Castle and Museum (sightseeing 9 A.M. to 5 or 7 P.M. (between May-September); tel. +48 18 262 94 89, +48 18 262 94)
  • Fortified manor house in Frydman
  • Branches of the Tatra Museum in Spisz and Podhale: the Korkosz farmhouse in Czarna Góra; the Sołtys farmhouse in Jurgów, the manor house of theTetmajer family in Łopuszna (sightseeing Wed. – Sunday. 10.00 – 2.00; tel. +48 18 20 152 05, +48 18 20 129 35)
  • Shepherds' huts in Jurgów, Polana Podokólne
  • Wooden churches in Spisz and Podhale
    - St. Michael the Archangel Church in Dębno Monument on the UNESCO World Heritage list (sightseeing in groups: Mon. – Sat, 9.00 - 12.00, tel. +48 18 275 17 97)
    - Church of The Birth of The Blessed Virgin Mary in Harklowa
    - Holy Trinity Church in Łopuszna
    - St Apostles Simon and Jude Church in Białka Tatrzańska
    - St Anthony of Padua Church in Brzegi (built after the War)
    - Church of the Holy Heart of Jesus in Bukowina Tatrzańska (wooden-stone)
    - St Jack Church in Groń (built after the War)
    - St Sebastian and Our Lady of the Rosary Church in Jurgów
    - St Mary of Perpetual Help Church in Rzepiska
    - St Elizabeth of Hungary Church in Trybsz (guided sightseeing, tel. +48 18 265 61 49)

  • Sanctuary of Our Lady of Ludźmierz (sightseeing tel. +48 18 26 553 30)
  • Rev. Prof. Józef Tischner Memorial House (sightseeing Tue-Fri: 10:00-5:00, tel. +4818 26 539 69)
  • House of Culture in Bukowina Tatrzańska – one of the largest wooden houses in Poland and the school of dying professions (tel. +48 18 20 77 221)
  • Hydro-electric power station in Niedzica– the biggest power station in Poland (sightseeing reservations tel. +48 18 33 47 715, +48 519 337106).

Contact with the Local Action Group of the Association for Development of Spisz and Surrounding Area:
Ul. Jana Pawła II 63
34-442 Łapsze Niżne
Tel.:+48 18 334 11 44, +48 664 758 092
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript., Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
www.spisz.org , www.spisz.info

Jezioro Czorsztyńskie – a w zasadzie Zbiornik Czorsztyński powstał niedawno, bo dopiero w 1997 roku na skutek spiętrzenia wód Dunajca zaporą ziemną pomiędzy miejscowościami Czorsztyn i Niedzica.
Sztuczny zbiornik pojawił się w regionie od dawna bardzo atrakcyjnym turystycznie.
W 1997 roku ukończono budowę zapory ziemnej na Dunajcu w jego przełomie pod Niedzicą, powstał wówczas zbiornik Czorsztyn - Niedzica o powierzchni maksymalnej 1226 ha oraz zbiornik wyrównawczy Sromowce Wyżne o powierzchni 88 ha. Składają się one na Zespół Zbiorników Wodnych Czorsztyn – Niedzica i Sromowce Wyżne im. Gabriela Narutowicza.
Zapora główna Czorsztyn – Niedzica jest największą w Polsce zaporą ziemną o wysokości maksymalnej 56 m i długości 404 m.
Idea budowy zapory sięga początku naszego stulecia, a ściślej 1905 roku. Wtedy już dostrzegano potrzeby utworzenia w rejonie Czorsztyna sztucznego zbiornika wodnego dla ograniczenia katastrofalnych powodzi w dolinie Dunajca. Jest mało znanym faktem, że plany te przedstawione były do zaopiniowania w roku 1919 wybitnemu specjaliście, twórcy szeregu podobnych obiektów w Szwajcarii, pierwszemu Prezydentowi Rzeczpospolitej – Gabrielowi Narutowiczowi.
Katastrofalna powódź w 1934 roku doprowadziła do podjęcia natychmiastowej decyzji o budowie zbiornika z zaporą usytuowaną w Niedzicy. Koncepcje co do priorytetowych zadań, wielkości zbiornika, jego rozwiązań technicznych i zasad eksploatacji były bardzo różne. Od karkołomnej dla środowiska koncepcji zbiornika rzędu 600 mln m3 z zaporą przy Zielonych Skałkach i przerzutem wody sztolnią wykutą pod Lubaniem do ewentualnej elektrowni w Tylmanowej, gdzie miał być kolejny zbiornik i skierowanie tam wody... z pominięciem Przełomu Dunajca – aż do koncepcji zastąpienia zbiornika czorsztyńskiego szeregiem małych zbiorników w jego zlewni. Z czasem korzyści energetyczne musiały ustąpić pierwszeństwa zadaniom z zakresu gospodarki wodnej: ochrona przeciwpowodziowa, tzw. wyrównywanie poziomów oraz wymogi ochrony środowiska, jakie musiały być zachowane przy realizacji tak dużej inwestycji w regionie o szczególnych walorach przyrodniczych i kulturowych.
Od 1970 roku rozpoczęto realizację inwestycji od zagospodarowywania otoczenia przyszłych zbiorników. Wsie i towarzysząca im infrastruktura techniczna położona w dolinie Dunajca zostały odtworzone na obrzeżach przyszłych zbiorników. Dla przesiedlonych mieszkańców wsi Maniowy, Czorsztyn oraz częściowo wsi Kluszkowce i Sromowce Wyżne utworzono nowe osiedla mieszkaniowe. Od 1975 roku ruszyła budowa obiektów hydrotechnicznych. Obok urządzeń ściśle związanych z nowymi osiedlami odtworzono również obiekty o znaczeniu ponad lokalnym:
nowa przystań flisacka w Sromowcach Wyżnych – Kątach
strażnica Straży Granicznej w Sromowcach Wyżnych – Wygonie.
Przekazanie do eksploatacji całości Zespołu Zbiorników Wodnych nastąpiło 9 lipca 1997 roku. Już w tym dniu zapora udowodniła oponentom celowość swego istnienia chroniąc dolinę Dunajca przed katastrofalną powodzią. Na fasadzie zabytkowego kościółka w Łopusznej zaznaczono w 1934 roku poziom ówczesnej wody powodziowej. W 1997 roku został on przekroczony o kilka centymetrów.
Elektrownia wodna Niedzica pracuje jedynie w okresach największego zapotrzebowania na energię tj. w tak zwanych godzinach „szczytu”. Moc elektrowni wynosi 90 MW, a jej średnia roczna produkcja – 160 mln kWh ekologicznie czystej energii.
Jednakże nie energetyka a gospodarka wodna jest najważniejszym zadaniem zespołu zbiorników. Polega ona na przechwytywaniu i zmniejszaniu fali powodziowej oraz na zagwarantowaniu, dzięki istnieniu w zbiorniku znacznego zapasu wody, określonego przepływu w Dunajcu, nawet podczas naturalnych niskich stanów.
Pozytywny wpływ regulacji przepływów odczuwalny jest w całym dolnym biegu Dunajca, a częściowo także w obrębie Wisły. Regulacje przepływów Dunajca wykorzystuje słynny spływ tratwami przez Przełom Dunajca w Pieninach.
Nowo powstałe zbiorniki wodne obok funkcji ochronnej przed powodziami i dostarczaniu energii elektrycznej podnoszą również atrakcyjność regionu, nadając mu funkcję rekreacyjno – turystyczną.

Obiekty chronione prawem

Pieniński Park Narodowy i jego otulina: po obu stronach granicy obejmuje obszar 4 830 ha, z czego ok. 1 000 ha stanowią rezerwaty ścisłe. Otoczenie parku ( otulina ) objęte jest zarządzeniem o ochronie krajobrazu. Po stronie słowackiej obejmuje obszary leżące geograficznie głównie poza Pieninami o łącznej powierzchni 2 000 ha, sięgając po Poprad i Białą Spiską.
Ochrona krajobrazu: bezpośrednie otoczenie zbiornika czorsztyńskiego położone jest w Obszarze Chronionego Krajobrazu
Rezerwaty przyrody
Użytki ekologiczne

Przyroda Pienińskiego Parku Narodowego, który w swej zachodniej części schodzi bezpośrednio do jeziora, jest bez wątpienia wielkim skarbem tej okolicy. Pociąga to za sobą konieczność zrównoważonego rozwoju tego tak cennego pod względem przyrodniczym obszaru. Z tego powodu już w trakcie budowy zapory podejmowano proekologiczne działania dla ochrony otaczającego ją środowiska przyrodniczego, między innymi wybudowano specjalną sztuczną Ptasią Wyspę dla umożliwienia ptactwu wodnemu zakładanie gniazd lęgowych. Zamontowano bariery uniemożliwiające żabom wchodzenie na drogę – teraz korzystają z podziemnych przepustów. Na wschodnim brzegu Jeziora Sromowieckiego powstał użytek ekologiczny tzw. Żabi Staw.
Inny przykład użytku ekologicznego to – jedyne w Polsce stanowisko oryginalnego ślimaka – poczwarki alpejskiej, na górze Tabor w Niedzicy.
Ponadto na od powietrznej skarpie zapory czorsztyńskiej odtwarzany jest ekosystem łąk alpejskich. Trwają prace nad utworzeniem na skarpie stanowiska najpiękniejszego z motyli pienińskich – niepylaka apollo.

 

Zamek Dunajec w Niedzicy
Dzieje zamku niedzickiego sięgają początków XIV wieku i ściśle wiążą się z historią Zamagurza, czyli częścią Spisza zamykającą się pomiędzy biegiem rzeki Białki a pasmem Magury Spiskiej. Kolonizację niezamieszkałych terenów Zamagurza rozpoczął z początkiem XIV wieku, na podstawie nadań królów węgierskich, ród szlachecki Berzewiczych. Zamek niedzicki zbudował najprawdopodobniej Jan Berzewiczy lub jego brat Rykolf, około roku 1325, gdyż w zachowanym dokumencie z 1330 roku jest już mowa o nowo wybudowanym zamku Dunajec – „novum castrum Dunaiecz” od rzeki płynącej u podnóża tegoż zamku i oddzielającej w owym czasie obszar państwa węgierskiego od polskiego. Zarówno w tamtych czasach jak i obecnie używa się drugiej nazwy zamku wywodzącej się od wsi Niedzica.

wzgórze zamkowe
Przekrój wzgórza zamkowego w Niedzicy z zaznaczeniem poziomu spiętrzenia wód przez zaporę na Dunajcu (wg H. Niedzielskiego)

Zamek niedzicki, ze względu na położenie na wysokim wzniesieniu, należy do typu zamków górskich. Topografia góry zamkowej jest tak ukształtowana, iż najwyższy cokół skalny, wznoszący się około 80 metrów nad dawnym poziomem Dunajca, wysunięty jest w kierunku tej rzeki. Na owym cokole zbudowany został zamek gotycki. Jest to tak zwany dziś zamek górny znajdujący się częściowo w ruinie. Niegdyś obejmował on część mieszkalną założoną od południa i wschodu, mały dziedziniec wewnętrzny ze studnią kutą w skale na głębokość około 90 metrów oraz wieżę mieszkalno – obserwacyjną usytuowaną w narożniku północno – zachodnim. Całość miał nieco owalny kształt dostosowany do rozmiarów cokołu.

zamek

Ogólny plan zamku w Niedzicy, stan obecny ( wg. P. Stępień)
Wejście do zamku gotyckiego znajdowało się od strony południowej. Zachowało się dotąd obramienie kamienne bramy wejściowej z rolką na podnoszenie mostu zwodzonego. Ze względu na stromość skały do zamku górnego można było dojść tylko pieszo. W obrębie zamku górnego znajdowała się kaplica zamkowa z kryptą pod podłogą. Do dziś zachowały się na murach zamku górnego ślady sklepienia gotyckiego nad prezbiterium kaplicy oraz mało czytelne fragmenty polichromii figuralnej przedstawiającej scenę Ukrzyżowania. Malowidło to datowane jest na koniec XIV stulecia. W dolnych pomieszczeniach zamku górnego mieściły się lochy więzienne oraz składy broni i żywności. Mieszkania znajdowały się na piętrach. Zachowane dotychczas w pomieszczeniach obok wieży, małe okienka z wnękami i ławeczkami, doprowadzały światło i powietrze do tych zimnych wnętrz ogrzewanych tylko kominkami. Mury zamku górnego wykonane zostały w całości z czerwonego i szarego wapienia krynoidowego na zaprawie wapienno – piaskowej. Dachy były pokryte gontem.
Pozostałością pierwotnego zamku gotyckiego jest masywna wieża obronna i przylegające do niej dwie kondygnacje izb więziennych oraz nad nimi kondygnacja wnętrz mieszkalnych.
W wieku XV właścicielem zamku i Niedzicy został Emeryk Zapolya, miał on w latach około 1470 – 1487 umocnić zamek. Wybudował tzw. zamek dolny, czyli zewnętrzne mury obwodowe oraz wbudowane w niego trzy baszty: baszta zwana kapliczną, baszta okrągła narożna oraz baszta bramna. Wjazd do zamku zamknięty był dwoma bramami, zewnętrzną i wewnętrzną. Pomiędzy bramami znajdowała się zapadnia z mostem zwodzonym. Rozbudowa dokonana przez Emeryka Zapolyę, znacznie wzmocniła obronność zamku i umożliwiła utrzymanie znaczniejszej załogi. Wiek XVI to najbardziej burzliwy okres w dziejach zamku, który podczas wojny domowej o tron węgierski przechodził z rak do rąk, by wreszcie znaleźć się we władaniu rodziny Horwathów z Palocsy. Przebudowa dokonana przez Jerzego Horwatha pod koniec XVI wieku, nadała zamkowi ostateczny kształt Ciąg murów od najbardziej dostępnej zachodniej strony wzmocniony został basztą narożną oraz basteją, w której umiejscowiono bramę wejściową obudowaną marmurowym portalem. Nad portalem wmurowano tablicę z herbem Horwathów i łacińskim napisem (w przekładzie): „Jerzy Horwath, właściciel, a zarazem dziedzic Palocsy, Niedzicy i Lendaku, zamek ten swym staraniem rozszerzył, ozdobił i umocnił w Roku Pańskim 1601”. Rozbudowane zostały znacznie pomieszczenia mieszkalne. W tym czasie powstaje tzw. zamek średni. Zewnętrzne mury zamku dolnego ozdobiono zwieńczeniem attykowym i dekoracją sgraffitową. Zamek górny zmienił się niewiele, średniowieczne stropy zamieniono na murowane sklepienia i zmieniono formę wnęk w oknach. Wieża została zwieńczona attyką.
W okresie władania zamkiem niedzickim przez rodzinę Giovanellich (od 1670 do 1770) zamek podupadł i gdy pod koniec XVIII wieku przeszedł ponownie w ręce Horwathów, wymagał gruntownego odnowienia, którego dokonał w 1820 roku Andrzej Horwath. W dawnej baszcie bramnej urządzono kaplicę pod wezwaniem św. Andrzeja (pochodzący z niej ołtarz znajduje się dzisiaj w kaplicy zbudowanej nieopodal zamku, przy drodze do Falsztyna). Gdy w połowie XIX wieku pożar zniszczył zamek, odbudowali go już nowi właściciele – Salomonowie, którzy dzierżyli go do czasów powojennej parcelacji majątku i przejęcia zabytku przez państwo.


Przy omawianiu zamku Dunajec, warto wspomnieć o jego funkcji ośrodka kultury na Zamagurzu. Właściciele zamku pełnili rolę mecenasa kultury, zasłużyli się jako fundatorzy kościołów i kaplic. Do ich powinności należały obowiązki patronatu nad kościołami. Udzielali im pomocy materialnej, często wyposażając je w cenne naczynia lub szaty liturgiczne.
W roku 1948 zamek przejęło Ministerstwo Kultury a w 1950 roku oddało go pod opiekę Stowarzyszeniu Historyków Sztuki. W zamku dolnym utworzono dom pracy twórczej, natomiast w zamku górnym otwarto w 1962 roku muzeum historii zamku. Zostały tu pokazane unikalne hungarica ( dokumenty, mapy, ryciny z XVI – XVIII wieku), z kolekcji, którą przekazał zamkowi w depozyt były ambasador Węgier w Polsce, A’kos Engelmayer, rdzennie związany ze Spiszem i Niedzicą. Oprócz historii zamku i jego wnętrz prezentowane są skromne zbiory ilustrujące kulturę materialną i artystyczną polskiego Spisza. Zamek niedzicki jest najważniejszą z historycznych atrakcji polskiego Podtatrza, oraz jednym z najcenniejszych w Polsce zabytków architektury obronnej, bez przerwy zamieszkały.

Spisz - Zamagurze Spiskie

Spisz, przecięty jest granicą państwową ze Słowacją. Spisz jest nazwą krainy geograficznej, która składa się z trzech części: z doliny Hernadu, doliny Popradu i z Zamagurza Spiskiego. W perspektywie opisywanego szlaku architektury gotyckiej interesuje nas szczególnie Zamagurze Spiskie, czyli północno – zachodni skrawek Spisza. W Polsce, dla części Zamagurza znajdującej się w granicach państwa polskiego, będącej jednocześnie częścią historycznego Spisza, przyjęła się nazwa Polski Spisz, w odróżnieniu od zasadniczej części Spisza, w granicach państwa słowackiego.
Historia Zamagurza, podobnie jak całego Spisza, jest skomplikowana. Przez ponad kilkaset lat Spisz tworzył jednostkę administracyjną Królestwa Węgier, która obejmowała obszar prawie 3700 km2 . Po raz pierwszy nazwa tej krainy pojawia się dopiero na początku XIII wieku.
We wczesnym średniowieczu był to obszar pogranicza, objęty odwieczną puszczą.
Trudno jest dać jednoznaczną odpowiedź na pytanie, do jakiego państwa należał Spisz u zarania swoich dziejów, gdyż najdawniejsza historia tej krainy nie została jeszcze dokładnie zbadana. Przeprowadzone jednak badania archeologiczne wykazały m.in., że na Spiszu istniało rozproszone osadnictwo już w okresie prehistorycznym, a także w okresie plemiennym to jest w wiekach VIII – X. Brak natomiast do tej pory świadectw istnienia stałych siedzib ludzkich w owych epokach na Zamagurzu.
Akcja osadnicza na teren Spisza wkraczała z inicjatywy dwóch państw: od południa Węgier, od północy - Polski. Kształtowanie się granicy polsko – węgierskiej na powyższym obszarze, charakteryzującym się słabym zaludnieniem, dokonywało się powoli i było uwarunkowane postępem kolonizacji prowadzanej przez obydwie strony. We wczesnym średniowieczu nie było granic linearnych a państwa kończyły się tam, gdzie znajdowały się ostatnie osady uznające władzę tego, czy innego monarchy. Średniowiecze było okresem przyjaznych stosunków pomiędzy Polską a Węgrami oraz związków rodzinnych dynastii Piastów i Arpadów. Na pograniczu trwał jednak rywalizacja pomiędzy szlacheckimi rodami o trwałe zasiedlenie szerokiego pasa granicznych lasów i pustek.
W początkach XI wieku cały obszar dzisiejszej Słowacji, a wraz z nim Spisza wcielił Bolesław Chrobry do Polski – przesuwając tym samym granicę ku południowi, aż po Dunaj. Tereny te jednakże odpadły od Polski na rzecz Węgier jeszcze w tym samym wieku najprawdopodobniej za panowania Mieszka II. Lepsze warunki klimatyczne i organizacja sprawiły, że w XIII wieku na Spisz wkraczają dwa węgierskie rody szlacheckie: Berzewiczowie i Gorgeyowie, które energicznie powiększają swoje majątki poprzez karczowanie lasów. Dla zwiększenia tempa kolonizacji Spisza, królowie węgierscy, Gejza II (panujący w latach 1130-1162) i Andrzej II sprowadzili tu osadników z Niemiec ( Sasów i Walonów ), ze środkowego Spisza na Słowacji a także z Polski, o czym wspomina dokument króla węgierskiego Beli IV z 1265 roku. Teren Zamagurza Spiskiego nie był wówczas zaludniony i właściwie jeszcze niczyj.
Pierwsze trwałe osady pojawiły się tutaj dopiero w 2 połowie XIII wieku, tj. u schyłku 300-letniego okresu, gdy obszar ten wchodził w skład państwa polskiego. Dzięki intensywniejszej kolonizacji Sądecczyzny pod auspicjami Kingi, a następnie klarysek starosądeckich oraz równolegle wszczętej w XIII wieku sprawniejszej kolonizacji Niżniego Podhala, czyli Równiny Nowotarskiej, pojawiły się też pierwsze wyraźne ślady polskich osadników na terenie Zamagurza. Za najstarsze miejscowości uważa się: Spiską Starą Wieś, Lechnicę, Leśnicę i Frydman. Początkowe osadnictwo koncentrowało się głównie w dolinie Dunajca i przy starych szlakach handlowych, prowadzących z doliny Popradu do Polski. Później, posuwało się w górę potoków spływających do Dunajca.
Nie ulega najmniejszej wątpliwości, iż na początku XIV wieku północna granica Spisza, jako granica polsko – węgierska, ustabilizowała się na linii Białki i Dunajca – pod Gorcami i wewnątrz Pienin. Zamagurze Polska utraciła na rzecz Węgier ostatecznie w początkach XIV wieku w roku 1312. Węgrzy zaraz po zajęciu Zamagurza, zaczęli umacniać prawy brzeg Dunajca, stawiając przy starym pienińskim szlaku handlowym z Polski na Węgry Czerwony Klasztor, warowny zamek w Niedzicy i obronny zamek we Frydmanie, na miejscu którego stoi dzisiaj renesansowy kasztel. Królowie węgierscy mimo, iż w swych dokumentach określali teren Zamagurza jako leżący poza rubieżami obronnymi Węgier, próbowali sprawować tam władzę. Powierzyli kolonizację obszaru Zamagurza dwóm rodom szlachty węgierskiej: Berzewiczym i Gorgeyom.
Równocześnie, jak już wspomniano przy zarysie osadnictwa na Podhalu, król Kazimierz Wielki starał się przeciwdziałać dalszej ekspansji na północ, budując m.in. zamki graniczne w Szaflarach i Czorsztynie oraz popierając osadnictwo i zakładając miasta na Podhalu i ziemi sądeckiej.
W efekcie intensywnej kolonizacji już w XIV wieku teren Zamagurza podzielony został miedzy dominia prywatne, oraz dobra ziemskie zakonu kartuzów z Czerwonego Klasztoru i Bożogrobców – Miechowitów z Lendaku.
Wraz z budową zamku „Dunajec” powstają w dolinie potoku Niedziczanki: Niedzica, Kacwin i Wielka Frankowa, a nad potokiem Łapszanka, Łapsze Niżne.
W XIV wieku, na szlaku ze Spiskiej Starej Wsi do miasta Spiska Bela, wzmiankowane są ponadto: Maciaszowce, Hanuszowce i Relów. Zamagurze stało się obszarem rolniczym i pasterskim, z paroma dużymi wsiami rzemieślniczymi, obdarzonymi przywilejami targowo – jarmarcznymi i aspirującymi przez to do statusu miasteczek. Jedynym miastem była Spiska Stara Wieś. Centrum dóbr szlacheckich był Zamek Niedzicki, a głównym ośrodkiem kościelnym kartuzja w Czerwonym Klasztorze. Osady zamagurskie z XIV wieku lokowane były na prawie niemieckim. Sołtysami byli zazwyczaj Niemcy i oni najczęściej nadawali od swego nazwiska lub imienia nazwę lokowanej osadzie. Przy czym ogół zamagurskiej ludności osadzonej na roli stanowili Polacy z północnej strony Karpat oraz spolszczeni Niemcy.
W XV wieku w północno – zachodniej części Zamagurza powstają jeszcze cztery wioski założone na prawie niemieckim: Falsztyn, Krempachy, Nowa Biała i Dursztyn jako ostatnie wsie z korzystnym dla rolnictwa klimatem. Najpóźniej został zaludniony teren pod północnymi stokami Magury Spiskiej oraz teren w pobliżu Tatr o klimacie zimniejszym, glebach kamienistych i ciężkich. Do schyłku średniowiecza na Zamagurzu powstało 19 miejscowości dotąd istniejących, tj. przeszło połowa obecnych, szereg zaś innych zanikło. Wojny i epidemie jakie miały miejsce w owych czasach doprowadziły do tego, że wsie pustoszały, a nieraz składały się tylko z 3 do 5 rodzin.
W początkach XV wieku, niektóre tereny Spisza ponownie znalazły się w obrębie państwa polskiego, nie objęło to jednak Zamagurza Spiskiego, które dopiero w 1412 roku Zygmunt Luksemburczyk za pożyczoną od Władysława Jagiełły sumę 37 tysięcy kóp groszy praskich oddał Polsce 13 miast spiskich wydzielonych spośród autonomicznego związku 24 miast spiskich. Odtąd kraina ta stanowiła jakby „enklawę węgierską w państwie polskim” przez kilka stuleci. Granica państwowa poprowadzona na osi dolin górskich wpływała hamująco na rozwój gospodarczy tych dolin i rozluźniła więzy kulturalne ludu zamagurskiego z jego polską ojczyzną.

Zobacz artykuł "Zamek  Dunajec w Niedzicy"

ATRAKCJE TURYSTYCZNE NA TERENIE GMINY NOWY TARG

Gmina Nowy Targ Zajmuje obszar 207,68 km2 zamieszkiwany przez przeszło 23 tys. mieszkańców .
Gmina położona jest w centrum Podhala – malowniczego regionu o bogatej kulturze ludowej. Dodatkowym atutem świadczącym o bogactwie, barwności i różnorodności kulturowej Gminy są położone w jej granicach 3 miejscowości należące do sąsiedniego równie pięknego regionu Spisza, są to: Nowa Biała, Krempachy i Dursztyn. Pozostałe 18 miejscowości na terenie Gminy to wsie podhalańskie: Ludźmierz, Rogoźnik, Krauszów, Długopole, Lasek, Trute, Klikuszowa, Obidowa, Morawczyna, Pyzówka, Waksmund, Ostrowsko, Łopuszna, Harklowa, Knurów, Szlembark, Dębno, Gronków. Gmina Nowy Targ jest terenem dla odkrywców ciekawych poznania ciągle żywej bogatej kultury ludowej, prehistorii oraz „dziewiczych” terenów przyrody jakich wciąż nie brakuje w paśmie Pienińskiego Pasa Skałkowego i Gorców.

Osobliwości przyrody:

  • Gorczański Park Narodowy i dwa obszary Natura 2000 na jego terenie
  • Rezerwat Przyrody „Przełom Białki” położony na terenie Nowej Białej (skała Obłazowa) i częściowo Krempach (skała Kramnica)
  • Rezerwat Przyrody Skałka Rogoźnicka w Rogoźniku
  • Pieniński Pas Skałkowy - na terenie Gminy Nowy Targ obejmuje: Skałkę Rogoźnicką, Cisową w Nowej Białej, Obłazową, Kramnicę, mniejsze skałki w Krempachach (np. Korowa, Rafocowa, Lorencowe) i Dursztynie.
  • Grandeus (795 m n.p.m) w Dursztynie – służący za punkt widokowy na Tatry i Gorce.
  • Torfowiska wysokie w Długopolu: Puścizna i Cyrla.
  • Rzeka Białka – naturalna Granica między Spiszem a Podhalem, rzeka o charakterze górskim objęta ochroną jako obszar Natura 2000 „Dolina Białki”, 

Zabytki kultury i miejsca do zwiedzania:

  • Sanktuarium Maryjne w Ludźmierzu – bazylika mniejsza
  • Dom Pamięci im. ks. prof. Józefa Tischnera przy Gminnym Ośrodku Kultury w Łopusznej
  • Dworek Tetmajerów w Łopusznej – Filia Muzeum Tatrzańskiego
  • Spiska Izba w Nowej Białej – otwarta raz w roku 15 sierpnia

Kościoły drewniane i murowane na terenie Gminy Nowy Targ:

  • kościół drewniany pw. Św. Trójcy w Łopusznej
  • kościół drewniany pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Harklowej
  • kościół drewniany pw. Św. Michała Archanioła w Dębnie – zabytek na liście UNESCO światowego dziedzictwa kulturowego
  • kościół pw. Św. Katarzyny Aleksandryjskiej i Kaplica pw. Św. Marii Magdaleny w Nowej Białej
  • kościół pw. Św. Marcina i Kościół pw. Św. Walentego w Krempachach
  • Kościół y pw. Św. Jadwigi Śląskiej w Waksmundzie
  • Kościół pw. Św. Michała Archanioła w Ostrowsku
  • kaplica pw. Św. Józefa w Gronkowie
  • Kościół pw. Św. Marcina w Klikuszowej
  • Kościół XX wieczny pw. Św. Andrzeja Boboli w Rogoźniku
  • kościół XX wieczny pw. Św. Jana w Pyzówce
  • kościół XX wieczny pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny w Gronkowie
  • kościół XX wieczny pw. Św. Jana Chrzciciela w Dursztynie

Cykliczne Imprezy kulturalne na terenie Gminy Nowy Targ:

  • Luty - Ostatki Fasiangi w Krempachach – WDK w Krempachach
  • Lipiec - Gminny Konkurs Potraw Regionalnych w Łopusznej - GOK w Łopusznej.
  • 14/15 sierpień rozstrzygnięcie ogólnopolskiego konkursu poezji religijnej - Ludźmierz
  • Sierpień - Zawody jeździeckie w Łopusznej – stadnina koni obok Dworku Tetmajerów
  • Sierpień - Zawody jeździeckie w Rogoźniku – stadnina koni DWORNA

Aktywny Wypoczynek:
Wyciągi narciarskie/miejsca dla narciarzy – w miejscowości Obidowa (ok. 2 km od Zakopianki):

  • Wyciąg narciarski Obidowa – talerzykowy na łagodnym stoku o długości 465 m, odpowiedni dla początkujących. Przy wyciągu działa mała gastronomia, gril, ognisko, toaleta oraz wypożyczalnia nart..
  • Wyciąg narciarski Matuszek w Obidowej – orczykowy wyciąg o długości trasy 850 m, dla osób o średnich i wyższych umiejętnościach narciarskich. Przy wyciągu działa bar w szałasie.
  • Stadniny koni - na terenie Gminy działają 3 stadniny koni: 1) w Rogoźniku – Stadnina koni DWORNA, 2) w Łopusznej – gospodarstwo jeździeckie Stanisław Buła, 3) w Ludźmierzu – Stadnina terenowa Stowarzyszenia Hipicznego Pro Nati.
Miejsca dla wędkarzy: 
Ośrodek Zarybieniowy i Wylęgarnia Ryb Łososiowatych w Łopusznej specjalizujący się w produkcji narybku lipienia, pstrąga potokowego i głowacicy, zasilany wodą z Dunajca.
Miejsca dla grzybiarzy 
największe skupiska leśne i tereny dla grzybiarzy są w miejscowościach, Harklowa, Nowa Biała, Dębno, Łopuszna, Obidowa, Pyzówka.
Kąpieliska: 
Turyści mogą wypocząć nad wodą nad rzekami:
Dunajec – Długopole/Krauszów/Ludźmierz/Waksmund/Ostrowsko/Łopuszna/Harklowa/Knurów,
Białka – Nowa Biała/Krempachy/Dębno,
Lepietnica – Obidowa/ Klikuszowa/Lasek/Trute/Ludźmierz
 

Zobacz bazę noclegową gminy Nowy Targ !

ATRAKCJE TURYSTYCZNE NA TERENIE GMINY BUKOWINA TATRZAŃSKA

Gmina Bukowina Tatrzańska – królestwo sportów zimowych, źródeł termalnych oraz żywej podhalańskiej i spiskiej kultury ludowej. Obejmuje 3 miejscowości spiskie: Czarna Góra, Jurgów, Rzepiska oraz 5 miejscowości podhalańskich: Bukowina Tatrzańska, Brzegi, Białka Tatrzańska, Leśnica, Groń. Gmina zajmuje obszar 131,86 km2 zamieszkiwany przez blisko 13 tys. mieszkańców. Życie kulturalne w Gminie skupia się wokół Bukowiańskiego Centrum Kultury Dom Ludowy w Bukowinie Tatrzańskiej, przy którym działają wiejskie zespoły regionalne oraz gdzie odbywają się słynne: Sabałowe Bajania i Góralskie Karnawał. Turystyka na terenie Gminy jest bardzo dobrze rozwinięta. Gmina Bukowina Tatrzańska jest także przykładem doskonale rozwiniętej infrastruktury turystycznej na która składają się: kompleksy basenów termalnych, sieć wyciągów narciarskich, liczne obiekty noclegowe.

Osobliwości przyrody:

  • Tatrzański Park Narodowy
  • Rzeka Białka – naturalna Granica między Spiszem a Podhalem objęta ochroną jako obszar Natura 2000 „Dolina Białki”
  • Litwińska Grapa w Czarnej Górze – punkt widokowy na Tatry, Gorce, Pieniny i okolice.

Zabytki kultury i obiekty do zwiedzania:

  • Dom Ludowy w Bukowinie Tatrzańskiej
  • Szałasy Pasterskie na polanie Podokólne w Jurgowie
  • Zagroda Sołtysów w Jurgowie – Filia muzeum tatrzańskiego
  • Zagroda Korkoszów w Czarnej Górze – Filia muzeum tatrzańskiego

Kościoły drewniane i murowane na terenie Gminy Bukowina Tatrzańska:

  • kościół drewniany pw. Św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza w Białce Tatrzańskiej
  • Kościół drewniano-murowany pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Bukowinie Tatrzańskiej
  • Kościół drewniany pw. Św. Sebastiana i Matki Bożej Różańcowej w Jurgowie
  • Kościół drewniany pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Rzepiskach
  • Kościół drewniany pw. Św. Jacka w Groniu
  • Kościół drewniany pw. Św. Antoniego z Padwy w Brzegach
  • Kościół murowany pw. Przemienienia Pańskiego w Czarnej Górze – Zagórze
  • Kościół murowany pw. Św. Trójcy w Czarnej Górze – Nadwodnia (filia parafii Jurgów)

Cykliczne Imprezy kulturalne na terenie Gminy Bukowina Tatrzańska:

  • Sierpień - Sabałowe Bajania w BCK w Bukowinie Tatrzańskiej
  • Luty - Góralski Karnawał w BCK Bukowinie Tatrzańksiej
  • Maj – Festyn Lindada „U zbiegu kultur”
  • Sejmik Wiejskich zespołów Teatralnych w BCK w Bukowinie Tatrzańskiej
  • Sierpień - Festiwal Muzyczna Zohylina na Polanie Głodówka w Bukowinie Tatrzańskiej
  • Tatrzańskie Wici – cykl imprez na terenie miejscowości Powiatu tatrzańskiego od maja do września w tym na terenie Gminy Bukowina Tatrzańska

Aktywny Wypoczynek:
Wyciągi narciarskie - poniżej wymieniono największe wyciągi na terenie Gminy:

  • Stacja narciarska Rusiń-ski na Wierchu Rusińskim w Bukowinie Tatrzańskiej – do dyspozycji narciarzy i snowboardzistów oddane są: czteroosobowa kolej krzesełkowa, dwa wyciągi orczykowe, babylift (wyciąg dla najmłodszych), tor do snowtubingu (zjazdy na oponkach) oraz trasy o zróżnicowanym stopniu trudności.
  • Kompleks Kotelnica Białczańska w Białce Tatrzańskiej - Do dyspozycji turystów osiem tras narciarskich i snowboardowych o zróżnicowanym stopniu trudności, 4 kolejki linowe, 2 wyciągi orczykowe i 1 talerzykowy.
  • Ośrodek narciarski Bania w Białce Tatrzańskiej - przygotowany z myślą o najmłodszych i o osobach rozpoczynających przygodę z nartami ze względu na niewielkie nachylenie stoków.
  • Wyciąg Kaniówka w Białce Tatrzańskiej na zboczu Horników Wierchu. Turyści mają do dyspozycji naśnieżane i oświetlone wyciągi orczykowych z trasami o zróżnicowanej długości i trudności. Wyciąg narciarski Kaniówka jest połączony wspólnym systemem kasowo-biletowym z Banią i Kotelnicą Białczańską.
  • Ośrodek narciarski Jurgów Ski - Hawrań” w Jurgowie. Wyciąg oferuje 7 oświetlonych i ratrakowanych tras o różnym stopniu trudności. Wyjazd kolejkami linowymi oraz wyciągami talerzykowymi
  • Ośrodek Narciarski Koziniec w Czarnej Górze. Oferuje: Czteroosobową kolejkę linową o przepustowości 2400 os/godz, cztery trasy o zróżnicowanym stopniu trudności. Przy wyciągu działa Karczma regionalna i szkółka narciarska.
  • Ośrodek narciarski Grapa Litwinka w Czarnej Górze. Do dyspozycji narciarzy pozostają 3 wyciągi orczykowe oraz wyprzęgana 4-osobowa kolej krzesełkowa. Narciarstwo można uprawiać na 4 zróżnicowanych trasach.

Więcej wyciągów na terenie Gminy na stronach: bukowinatatrzanska.com, bukowina-tatrzanska.com

Baseny termalne:

  • Kompleks Termy Bania w Białce Tatrzańskiej - Kompleksowy obiekt podzielony na kilka stref dostosowanych do preferencji wypoczywającego. Termy oferują wysokiej jakości usługi rekreacji, wypoczynku i rehabilitacji wodno-leczniczej. Kompleks można odwiedzać o każdej porze roku w godzinach od 9.00 do 23.00, siedem dni w tygodniu. Termy podzielono na trzy strefy rekreacji, spa oraz strefę VIP.
  • Kompleks Termy Bukowina Tatrzańska
  • Termy bukowińskie łączą pod jednym dachem centrum rozrywki z ośrodkiem uzdrowiskowym i rehabilitacyjnym. Do dyspozycji gości pozostaje 20 basenów z wodą termalną oraz nowoczesny kompleks saunowy. Obiekt czynny jest przez cały rok od poniedziałku do niedzieli, w godzinach 9.00 do 22.00.

Zobacz bazę noclgową gminy Bukowina Tatrzańska !

Gmina Łapsze Niżne to piękny, malowniczy region położony na Spiszu pomiędzy Podhalem i Pieninami. Leży w południowej części województwa małopolskiego, w powiecie nowotarskim. Granicę Gminy od zachodu wytycza rzeka Białka, od północnego wschodu jezioro Czorsztyńskie, a na południu granica polsko-słowacka. W skład Gminy wchodzą miejscowości: Falsztyn, Frydman, Kacwin, Łapszanka,  Łapsze Niżne, Łapsze Wyżne, Niedzica, Trybsz. Gmina zajmuje obszar 125 km2.


Osobliwości przyrody:

  • Rezerwaty

-  na terenie Falsztyna i Niedzicy „Zielone Skałki” – jedyna część Pienin Spiskich włączona do Pienińskiego Parku Narodowego

-  w rejonie Łapsz  Niżnych ciągnie  się „Niebieska Dolina”

  • Panorama Tatr -  w przełęczy w Łapszance rozpościera się jedna z najpiękniejszych na Podtatrzu 
  • Pieniński Park Narodowy
  • Wodospad - Kacwin może pochwalić się 7- metrowym wodospadem, jednym z  najokazalszych na  terenie Karpat Zewnętrznych
  • Stanowiska ekologiczne w Niedzicy poświęcone faunie i florze Pienin
  • XIV – wieczny zamek Dunajec w Niedzicy
  • Spichlerz drewnianyjeden z nielicznych zabytków tego typu zachowanych in situ w Niedzicy
  • Drewniany budynek dawnej celnicy będącej siedzibą służby granicznej i celnej w Niedzicy
  • ·Kasztel wybudowany w XVI wieku oraz dwukondygnacyjne piwnice służące niegdyś do składowania wina we Frydmanie
  • Izba Regionalna i Muzeum Parafialne „SYPANIEC” w Łapszach  Niżnych
  • Elektrownia Wodna w Niedzicy„Moc żywiołów” - trójwymiarowy obraz, namalowany na koronie zapory, będący artystyczną wizją jej wnętrza.
  • Kościoły:

Ciekawe obiekty:

-  Kościół p.w. Stanisława Biskupa we Frydmanie
-  Kościół p.w. Wszystkich Świętych w Kacwinie
-  Kościół p.w. św. Kwiryna w Łapszach Niżnych
-  Kościół p.w. św. Piotra i Pawła w Łapszach  Wyżnych
-  Kościół p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Łapszance
-  Kościół p.w. św. Bartłomieja w Niedzicy
-  Kościół p.w. św. Elżbiety Węgierskiej w Trybszu

Wyciągi narciarskie:

  • Ośrodek Rekreacyjny "Polana Sosny" w Niedzicy zaprasza amatorów białego szaleństwa. Znajdują się tu trzy wyciągi orczykowe: oraz siedem tras zjazdowych, o różnym stopniu trudności. Funkcjonują również: licencjonowana szkoła narciarska, wypożyczalnia nart i desek, opieka GOPR-u
  • Wyciąg narciarski w Kacwinie to 330-metrowy orczyk. Do dyspozycji narciarzy czeka trasa o średnim nachyleniu 24%. Przy wyciągu znajduje się duży, darmowy parking. Można skorzystać także z usług instruktorów narciarskich.

Imprezy cykliczne:

  • Śpiskie Zwyki (styczeń / luty)
  • Śpisko Watra ( pierwsza niedziela lipca)
  • Festiwal „Barok na Spiszu” (wszystkie soboty sierpnia)
  • Parada Orkiestr Dętych Gminy Łapsze Niżne

(sierpień/ wrzesień)

  • Gminne Dożynki – Pożegnanie lata (wrzesień)
  • Puchar Głowatki (październik)
  • Szlaki Piesze:

Wędkarstwo:

Łowienie ryb możliwe jest przede wszystkim w potokach Niedziczanka i Kacwin oraz w dwóch sztucznych jeziora: Czorsztyńskie i Sromowieckie. W rzekach występują: pstrąg potokowy, lipień, troć jeziorowa (jeziorowa forma pstrąga potokowego), kleń, okoń, płoć, szczupak, głowacica, pstrąg tęczowy i niekiedy brzanka. Należy pamiętać, że w wodach górskich obowiązuje wyłącznie metoda sztucznej muchy. Jezioro Czorsztyńskie zawiera takie gatunki ryb jak: pstrągi, lipienie, głowacice, szczupaki, płocie, leszcze, okonie, klenie, jelce, świnki, ukleje, strzeble potokowe i wiele innych.

Plaża, kąpielisko:

Jedyna piaszczysta plaża „Zamajerz” nieopodal zamku Dunajec. W okresie lipiec - sierpień funkcjonuje jako kąpielisko strzeżone. Ponadto przy plaży dużo terenów zielonych, miejsca parkingowe, wypożyczalnia sprzętu pływackiego, boisko do siatkówki plażowej, możliwość biwakowania, toalety. Przystań oferuje także cumowanie, czartery jachtów i łodzi wiosłowych.

Rejsy gondolami po Jeziorze Czorsztyński:

Pomiędzy zamkami Czorsztyńskim i Niedzickim kursują gondole CZORSZTYNIANKI, na które zapraszamy wycieczki, grupy zorganizowane oraz indywidualne osoby. Od rejsów po jeziorze gondolami, poprzez sentymentalną wyprawę do czasów średniowiecza (ruiny – Zamek Czorsztyński, Zamek w Niedzicy), skończywszy na kąpieli słonecznej na plaży.

Park miniatur zabytków Podtatrza w Niedzicy

Zaprasza wycieczki, grupy zorganizowane oraz indywidualne osoby do nowo powstałego Parku Miniatur Zabytków Podtatrza w Niedzicy.

Podczas odwiedzin w Parku zaprezentowane zostaną w skali 1:20 modele zamków pogranicza polsko – węgierskiego,modele budynków sakralnych oraz innych obiektów niezwykłych pod względem architektonicznym i historycznym. Prezentowane obiekty w Parku zostały umieszczone w otwartej przestrzeni, ponieważ oprócz samych budowli otworzone zostało naturalne otoczenie: malownicze Tary z Morskim okiem czy masywy Trzech Koron.

Szlaki turystyczne:

  1. Szlak Główny (Kostki Napierskiego). Czarna Góra - Niedzica (24,5 km.). Znaki czerwone.
    1. Nowa Biała - Kacwin (17,7 km). Znaki niebieskie.
    2. Falsztyn - Łapsze Niżne (4,6 km). Znaki żółte.
    3. Przełęcz nad Łapszanką - Osturnia (ok. 400 m po polskiej stronie). Znaki zielone.
  • Szlaki Rowerowe:
  1. Trybsz - Pawlikowski Wierch - Rzepiska - Kopylec - Pieskowy wierch - Dol. Potoku Kacwińskiego - Łapsze Niżne  (długość - 21 km, znaki żółto-zielone)
  2. Łapsze Niżne - pol. Pastwiska Wapienne - Żar - przeł. Przesła - Cisówka - Zamek Dunajec - Falsztyn - Frydman (długość 20 km , znaki żółto-niebieskie)
  3. Trybsz - Dursztyn - Czerwona Skała - Lorencowe Skałki - Krempachy - Nowa Biała - Przełom Białki - Trybsz (długośc 16 km, znaki żółto-czerwone)