Gru 09 2013

Łapsze Niżne

ŁAPSZE NIŻNE - położone są w dolinie Łapszanki u południowych podnóży Pienin Spiskich. Wieś założona została na początku XIV wieku przez Kokosza Berzewiczego, który ok. 1314 roku przekazał ją polskiemu zakonowi bożogrobców z Miechowa i z Lendaku - Zakon Kanoników Regularnych Opiekunów Świętego Grobu Pańskiego Jerozolimskiego.
Sam kościół pozostał we władaniu miechowitów, dlatego właśnie Łapsze Niżne nie uległy wpływom reformacji. Bożogrobcy opuścili tutejszą parafię w 1786 r., pod naciskiem władz austriackich. Miejscowość ta była ośrodkiem polskości na Spiszu. Podczas wojny był tutaj punkt przerzutowy polskich żołnierzy na front zachodni i na południe Europy. Od 1945 roku administrowanie parafią objęli zakonnicy - Ojcowie Reformaci, którzy przekazali parafię
w 1957 księżom Pijarom, pracującym w Łapszach Niżnych do dziś.

Należy zaznaczyć, że Łapsze Niżne podobnie jak cały Spisz w XIV wieku Polska utraciła na rzecz Węgier. Dopiero od 1920 roku do Polski należy 14 miejscowości spiskich – wyjątek stanowi l września 1939 roku, kiedy pol­skie Zamagurze zajęły wojska niemieckie oraz słowackie i na okres sześciu lat (1939-1945) Spisz stał się częścią Słowacji. Od 1945 roku wspomniane 14 wsi Zamagurza w tym także Łapsze Niżne należą do Polski. W 75 rocznicę powrotu części Spiszą i Orawy do Polski w Łapszach Niżnych gościł prezydent Lech Wałęsa. Łapsze Niżne są również siedzibą Urzędu Gminy, której budynek stoi w miejscu, gdzie wznosił się kasztel Horvathów Palocsayów z przełomu XVI i XVII w. Ze względu na zły stan budynku, został rozebrany pod koniec okupacji.
Legenda o powstaniu osady głosi, że niejaki Łapson poszukując jałówki doszedł do polany nad rzeką, gdzie zobaczył następującą scenę: między resztkami muru stała figura Matki Bożej, którą jałówka na klęczkach lizała. To miejsce stało się początkiem lokacji wsi. Co stało się ze znalezioną figurką niewiadomo.
W Łapszach Niżnych znajduje się kościół pod wezwaniem św. Kwiryna oraz inne zabytki: XVIII-wieczna barokowa kaplica cmentarna św. Rodziny oraz nieco młodsze kaplice: św. Antoniego, Pana Jezusa Miłosiernego, Matki Bożej Częstochowskiej, Trzeciego Upadku Pana Jezusa.
Łapsze Niżne to rodzinna miejscowość pierwszego błogosławionego Spiszaka - ks. Józefa Stanka, pallotyn, który zginął śmiercią męczeńską w Powstaniu Warszawskim, niosąc posługę kapłańską jako kapelan powstańców.
W 50-tą rocznicę obecności zakonu Pijarów została wybudowana Spiska Kalwaria z miejscami upamiętniającymi życie błogosławionego ks. Stanka.

Przy parafii działa ośrodek rekolekcyjny dla młodzieży, który przyjmuje zorganizowane grupy. W Łapszach Niżnych znajduje się Szkoła Podstawowa im. bł. ks. Józefa Stanka (www.spnizne.lapszenizne.pl) funkcjonująca od 1999 r. wraz z dużą salą sportową. oraz gimnazjum (www.gimnazjum.lapszenizne.pl), które zostało zakwalifikowane do Programu Sokrates Comenius nawiązując współpracę ze szkołami austriackimi i norweskimi.

Działa także zespół regionalny "Spiszacy", oraz dziecięcy zespół regionalny "Mali Spiszacy".
Miłośnicy pieszych wędrówek mają tutaj do zdobycia najwyższy szczyt Pienin Spiskich Żar, jak również mogą dojść do Frydmana i Falsztyna lub zobaczyć piękny rezerwat przyrody „Niebieską Dolinę” – 22 ha, jest to rezerwat leśny buczyny karpackiej na północnych stokach Zamagurza Spiskiego.

Działają następujące organizacje społeczno-kulturalne: od 1974 r. Oddział Spiskiego Związku Podhalan, w 1990 r. powstał Związek Pol­skiego Spisza, a w 1991 r. zaczęło wychodzić pierwsze spiskie pismo regionalne „Na Spiszu".

Nowopowstałymi stowarzyszeniami są: Stowarzyszenie Rozwoju Spisza i Okolicy (www.spisz.org) oraz Stowarzyszenie Dzieci i Młodzież Spisza.

W Łapszach znajduje się również: Gminna Biblioteka Publiczna , Urząd Gminy Łapsze Niżne (www.lapszenizne.pl), Ośrodek Zdrowia, Urząd Pocztowy, Gminna Spółdzielnia, funkcjonuje tu sieć spół­dzielczych i prywatnych sklepów oraz zakładów usługowych, działa tu klub piłkarski „Krokus" (www.krokus2000.ovh.org).

We wsi działa także od ponad 100 lat Orkiestra Dęta, która uświetnia uroczystości kościelne i świeckie oraz Ochotnicza Straż Pożarna. Podobnie jak w każdej spiskiej wsi działa tu Spółka Leśna „Urbar", która zarządza wiejskim lasem czy też spółka pastwisk i łąk - hala wypasowa „Głębokie".

Czytany 2388 razy Ostatnio zmieniany poniedziałek, 09 grudzień 2013 20:39
Więcej w tej kategorii: Łapszanka Łapsze Wyżne