Gru 09 2013

Jurgów

Jurgów jest spiską wsią leżącą u podnóża Tatr Bielskich, na prawym brzegu rzeki Białki, która oddziela Spisz od Podhala, a która, aż do 1920 roku i w okresie II wojny światowej, stanowiła granicę państwa. Miejscowość została założona w dobrach klucza Zamku Niedzickiego w 1546 roku, na prawie wołoskim. Według legendy zasadźcą był zbójnik Jurko, który przybył tu z 12 osobową drużyną. Najstarsze dokumenty wzmiankujące o wsi, zapisanej pod węgierską nazwą Gyurgowa, pochodzą z XVI wieku. W czasie, kiedy Jurgów był pod panowaniem austrowęgierskim granica z Galicją przebiegała w zachodnich częściach wsi, a metalowe słupki graniczne do dziś można jeszcze spotkać. W przeszłości posiadłości Jurgowa (wraz pastwiskami górskimi), były czterokrotnie większe i sięgały aż w Tatry Bielskie i Wysokie.

Głównym źródłem utrzymania Jurgowian było pasterstwo, a także uprawa lnu. Aby przetrwać w trudnych warunkach przyrodniczych ziemie położone najbliżej wsi uprawiano, natomiast stada wypasano na halach i polanach tatrzańskich. Gdy pasterstwo wysokogórskie zostało ograniczone Jurgowianie przenieśli szałasy na Polanę Podokólne, gdzie stoją do dzisiaj.

Bardzo bogate tradycje w Jurgowie ma rękodzieło ludowe, m.in. stolarstwo, snycerka, tkactwo, koronkarstwo. Jurgowianie trudnili się też wyrębem drzew i pracami leśnymi w dobrach jaworzyńskich, a także myślistwem i przewodnictwem tatrzańskim (m.in. górale z Jurgowa byli przewodnikami w czasie pierwszego udokumentowanego wejścia na Lodowy Szczyt w 1843 roku).

Na tworzącą się przez wieki bogatą kulturę ludową oddziaływały zarówno wpływy polskie, słowackie, niemieckie, węgierskie jak i wołoskie. Są one widoczne w folklorze, gwarze, architekturze, zwyczajach, a także w strojach regionalnych, które znacznie różnią się od sąsiednich podhalańskich. Ubiór kobiecy składa się z: lnianej koszuli z rękawami zdobionymi haftem, kabotka i sukni z czerwonej jangliji ze złotymi tasiemkami, białej zopaski z forbotkami. Uzupełnieniem są czerwone korale, wianek, buty z wysokimi cholewami, a zimą zdobiony serdak.

Wersją odświętną stroju jest rąbkowy fartuch, uszyty z najcieniej przędzionego lnu. Kobieta zamężna ubiera czepiec, chustę oraz rańtuch z tkaniny rąbkowej. Męski strój składa się z lnianej koszuli ze spinką, suknianych portek z czerwonymi lampasami, szerokiego, skórzanego pasa bacowskiego, kierpców, kapelusza z kostkami oraz serdaka. Ubiorem drużbów weselnych jest brązowa sukmana oraz kapelusz drużbiarski z piórkami.

Bogactwo wciąż żywego folkloru przedstawiają istniejące od połowy lat 50-tych XX wieku dwa zespoły regionalne: „Małe Podhale” oraz „Cepelia-Podhale grupa spiska z Jurgowa”. Zespoły prezentują autentyczne tańce (m.in. czardasze, polki) oraz zwyczaje jurgowskie (np. ogrywanie mojek). W ciągu swego swego istnienia zespoły odwiedziły wiele krajów oraz zdobyły liczne nagrody.

Atrakcje Jurgowa
Jurgów posiada doskonałe warunki naturalne, idealne do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, paralotniarstwa, narciarstwa biegowego i zjazdowego. W 2007 roku powstał nowoczesny kompleks narciarski “Hawrań” zlokalizowany na Górkowym Wierchu. Jurgów położony jest w malowniczej dolinie rzeki Białki, górskiej rzece o bystrym biegu i urozmaiconym korycie, idealnej do spływów kajakowych i pontonowych. Ze względu na położenie w niedalekiej odległości od Zakopanego (19 km) i Palenicy Białczańskiej (15 km), z których wybiegają główne tatrzańskie szlaki górskie, Jurgów może stanowić bazę wypadową w Tatry polskie i słowackie. W miejscowym amfiteatrze latem odbywają się imprezy plenerowe promujące folklor, miejscowe rękodzieło i kuchnię regionalną.

Czytany 2038 razy Ostatnio zmieniany poniedziałek, 09 grudzień 2013 19:59
Więcej w tej kategorii: Frydman Kacwin