Gru 09 2013

Czarna Góra

Czarna Góra, to tatrzańska wieś górali spiskich. Jej nazwa pochodzi od wyglądu stromego urwiska (grapy), którego zbocza porośnięte były niegdyś ciemnym świerkowym lasem (smerekiem). Wg legendy pierwsi osadnicy kierując się szlakiem pasterzy wołoskich dotarli tu już w XVI wieku z Czarnogóry na Bałkanach. Dzielni drwale i myśliwi wybrali miejsce obronne na zboczu góry, która stanowi swoisty rygiel między Kotliną nowotarską i położoną u podnóża Tatr rozległą doliną rzeki Białki.

Czarna Góra wzmiankowana jest po raz pierwszy w 1589 roku. W roku 1625 na rzece Białce ustabilizowała się polsko-węgierska granica, a dzieje wsi na trzy wieki związany były z losem węgierskich właścicieli zamku w Niedzicy. W 1637 roku kronikarze wspominają się pasterzy z Czarnej Góry, którzy wypasali swój dobytek w Tatrach pod Jaworowym Stawem. Wieś rozwijała się wskutek karczowania i wypalania lasów. Na wyrąbanej ziemi (zarębku) usuwano kamienie (skole) przez co z mozołem powstawały poletka ornej ziemi. W 1773 roku odnotowano 68 gospodarzy (gazdów) użytkujących grunty o łącznym areale 1095 ha. Do tego czasu we wsi osiedliło się już wielu nowych osadników z podhalańskiej Białki i Bukowiny Trudne warunki gospodarowania na skalnej ziemi zmuszały mieszkańców do migracji zarobkowych na Węgry, Ukrainę a nawet do Chorwacji. W XIX wieku, a także po obu wojnach światowych wielu ludzi wyemigrowało do USA lub osiedliło się na przygranicznych terenach b. Czechosłowacji. Dopiero w 1920 roku wieś znalazła się w granicach państwa polskiego. Dwie części Czarnej Góry oddziela góra z położonym na jej siodle osiedlem o nazwie Sołtystwo. Natomiast przy moście nad Białką mieszkają Cyganie. We wsi są dwie szkoły, dwa kościoły, dwie OSP ale jeden sołtys. W Czarnej Górze Zagórą zadomowili się Cystersi, tam też znajduje się Zagroda Korkoszów – filia Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem. Obecnie wielu mieszkańców postawiło na turystykę (agroturystykę), budowane są nowe domy i wyciągi narciarskie. Tradycyjne zajęcia ludności związane z rolnictwem coraz częściej zastępuje rzemiosło i obsługa ruchu turystycznego. Wieś z uwagi na dogodne położenie jest świetnym punktem wypadowym w Tatry i Pieniny, pobliskie rezerwaty przyrody oraz parki narodowe. Stąd jest blisko zarówno do Zakopanego, Nowego Targu jak też na Słowację.

Okiem orła
Szybowce zwane „ślizgowcami” jak ptaki latały nad okolicą. I krajowe zawody szybowcowe, zwane wtedy konkursem płatowców bezsilnikowych, rozgrywane były w Czarnej Górze od 28 sierpnia do 13 września 1923 roku. Zbocze Czarnej Góry jako najdogodniejsze zostało wybrane na miejsce startu po wcześniejszej długiej penetracji innych miejsc na Podhalu - między innymi Gubałówki i Czerwonych Wierchów. Ludzie długo wspominali jak to wtedy te„heropłany” furgały. Dziś to historyczne wydarzenie przypomina okolicznościowy monument postawiony na cześć polskich lotników w 2003 roku. Wędrując skrajem czarnogórskiej grapy można poczuć dystans to świata i poczuć się jak orzeł krążący nad doliną.

Obecnie co roku na zboczu Czarnej Góry odbywają się Zawody Makiet Szybowców, na które przybywają zawodnicy z kraju i zagranicy. Jest tu bowiem piękna góra do latania F3F. Szczególne dobre warunki są od zachodu gdzie znajduje się urwisko ok. 200 m wysokości, nachylone ok. 45 stopni i przy wiatrach nawet do 30 m/s. Zawody co roku organizuje Młodzieżowy Dom Kultury z Nowego Targu, Aeroklub Tatrzański oraz Urząd Gminy w Bukowinie Tatrzańskiej (zob. www.hattrick.f3f.pl). Raz po raz na Czarnej Górze pojawiają się lotniarze, aby swoją fantazję i chęci zmierzyć z siłami natury i tej wspaniałej góry.

Szczyt Czarnej Góry 902 m n.p.m. jest wspaniały punktem widokowym. Urwiste zbocze góry podmywane przez wieki falami rzeki Białki ukształtowało się w okazałe grapy, które w odcinkach mają swoje nazwy wywodzące się od miejscowych nazwisk: Gogolowa Grapa, Hełdakowa Grapa, Litwinowa Grapa zwana też Litwinką, W 2000 roku dla uczczenia II Tysiąclecia Chrześcijaństwa postawiono tu Krzyż Milenijny na wzór tego postawionego prze stu laty na Giewoncie. Z altany widokowej obok Krzyża podziwiać można pełną panoramę Tatr od wschodu do zachodu. Widać także zarys Magury spiskiej ciągnącej się od Tatr Bielskich do Pienin, a nawet Trzy Korony na wschodzie. Od strony północnej dominuje pasmo Gorców z Turbaczem, na zachodzie łatwo rozpoznać Babią Górę i Beskid Makowski. Kopuła Czarnej Góry jest stanowi atrakcyjny cel wycieczek pieszych i rowerowych. W Zielone Świątki młodzież pali tu ognisko (watrę) na cześć Ducha Świętego. Zimą na płn./zach. stoku góry funkcjonuje wyciąg narciarki zwany „Litwinką”.

Dojazd: Do Czarnej Góry są dwie drogi dojazdowe - jedna przez Trybsz od Nowego Targu drogą krajową nr 49, a druga przez Bukowinę Tatrzańską od Zakopanego. We wsi przy głównej drodze (na osiedlu Sołtystwo) należy szukać drogowskazu „Do Krzyża” lub „Na Litwinkę” - dojazd ubitą drogą na sam szczyt góry.

Czytany 2554 razy Ostatnio zmieniany poniedziałek, 09 grudzień 2013 19:34
Więcej w tej kategorii: Dursztyn