Gru 18 2013

Stowarzyszeniu Rozwoju Spisza i Okolicy

Spisz i Podhale - region przygraniczny zasobny w dobra natury i kultury, gościnny i otwarty na współpracę.

O NAS
Stowarzyszenie Rozwoju Spisza i Okolicy zostało powołane do życia w grudniu 2005 roku jako tzw. Lokalna Grupa Działania (LGD) pozyskująca dotacje unijne na rzecz poprawy jakości życia na terenie którego działa. Swoim zasięgiem obejmuje miejscowości spiskie i podhalańskie z 3 gmin (Bukowina Tatrzańska, Łapsze Niżne, Nowy Targ)  w 2 powiatach województwa małopolskiego. Jest to obszar wiejski o powierzchni 466 km2 i zamieszkały przez blisko 50 tys. mieszkańców. Na obszarze objętym działalnością LGD zamieszkują górale spiscy i podhalańscy, w kulturze tego regionu widać wpływy zarówno polskie jak i słowackie, węgierskie, niemieckie, wołoskie (rumuńskie) i romskie (cygańskie). Bogactwo kulturowe, temperament mieszkańców widać zarówno w kulturze materialnej (np. archi-tektura) jak i w kulturze duchowej- w tańcu, gwarze, zwyczajach. Te ostatnie promowane w szczególności podczas wydarzeń kulturalnych. Najważniejsze i najbardziej rozpoznawalne w corocznym kalendarzu imprez są:

  • Góralski Karnawał w Bukowinie Tatrzańskiej (styczeń)
  • Śpiskie Zwyki w Niedzicy (luty)
  • Ostatki Fašiangi w Krempachach (luty)
  • Konkurs Potraw Regionalnych w Łopusznej (lipiec)
  • Śpisko Watra w Niedzicy (lipiec)
  • Sabałowe Bajania w Bukowinie Tatrzańskiej (sierpień)

Najcenniejsze atrakcje przyrodnicze obszaru Spisza i Okolicy:

  • Gorczański Park Narodowy – znaczący obszar Parku i jego otuliny leży na terenie spiskiej LGD
  • Tatrzański Park Narodowy – znaczący obszar Parku leży na terenie spiskiej LGD w tym szczyt Rysy, Morskie Oko, Czarny Staw pod Rysami i inne.
  • Rezerwat Przyrody Zielone Skałki w Falsztynie – ostoja Pienińskiego Parku Narodowego.
  • Rezerwat Przyrody Niebieska Dolina w Łapszach Niżnych.
  • Rezerwat Skałka Rogoźnicka – wpisany na listę UNESCO światowego dziedzictwa geologicznego
  • Rezerwat Przełom Białki – malowniczy przełom rzeki między skałkami Obłazową a Kramnicą. W  jaskini w Obłazowej Skale w miejscowości Nowa Biała odkryty został słynny najstarszy na świecie bumerang wykonany z kła mamuta.
  • Rzeka Białka – łącząca Spisz i Podhale i objęta ochroną przyrody i siedlisk jako Obszar Natura 2000 „Dolina Białki”.
  • Pieniński Pas Skałkowy – najbardziej charakterystyczne dla Spisza formy skalne, w skład którego wchodzą m.in. Skałka Rogoźnicka, Obłazowa i Kramnica, Cisowa Skała i Grzebieniowa między Nową Białą a Gronko-wem, Dursztyńskie skałki.
  • Rezerwat Przyrody Bór na Czerwonem między Szaflarami a Nowym Targiem z platformą widokową na Tatry (w sąsiedztwie obszaru LGD)
  • Grapa Litwinka tzw. Czarna Góra – punkt widokowy na Spisz i Podhale

Na Spiszu i Podhalu nie brakuje także cennych zabytków kultury materialnej. Spisz w przeszłości jako miejsce ścierania się międzynarodowych szlaków handlowych był regionem stosunkowo bogatym materialnie i różnorodnym kulturowo.
Najważniejsze zabytki:

  • Muzeum Zespół Zamkowy w Niedzicy  (zwiedzanie 9.00 do 17.00 lub 19:00 (mies. V – IX); tel. +48 18 262 94 89, +48 18 262 94)
  • Piwnice i kasztel we Frydmanie
  • Filie Muzeum Tatrzańskiego na Spiszu i Podhalu: Zagroda Korkoszów w Czarnej Górze; Zagroda Sołtysów w Jurgowie, Dworek rodziny Tetmajerów w Łopusznej (zwiedzanie śr – niedz. 10.00 – 14.00; tel. +48 18 20 152 05, +48 18 20 129 35)
  • Szałasy Pasterskie w Jurgowie na polanie Podokólne
  • Kościoły drewniane na Spiszu i Podhalu:
    - Kościół św. Michała Anioła w Dębnie Zabytek na liście światowego dziedzictwa kulturowego UNE-SCO  (zwiedzanie grupowo: pon. – sob, 9.00 - 12.00, tel. +48 18 275 17 97)
    - Kościół pw. Narodzenia NMP w Harklowej
    - Kościół pw. Przenajświętszej Trójcy w Łopusznej
    - Kościół pw. Świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza w Białce Tatrzańskiej
    - Kościółek pw. św. Antoniego z Padwy w Brzegach (wybudowany po wojnie)
    - Kościół pw.  Najświętszego Serca Pana Jezusa w Bukowinie Tatrzańskiej (drewniano-murowany)
    - Kościół  pw. św. Jacka w Groniu (wybudowany po wojnie)
    - Kościół pw. Św. Sebastiana i MB Różańcowej w Jurgowie
    - Kościół pw. MB Nieustającej Pomocy w Rzepiskach
    - Kościół pw. Św. Elżbiety węgierskiej w Trybszu (zwiedzanie z przewodnikiem,  tel. +48 18 265 61 49)
    - Sanktuarium Matki Bożej Ludźmierskiej (zwiedzanie tel. +48 18 26 553 30)
    - Dom Pamięci Księdza Profesora Józefa Tischnera (zwiedzanie wtorek-piątek: 10:00-17:00, tel. +4818 26 539 69)
    - Dom Ludowy w Bukowinie Tatrzańskiej – jeden z największych budynków drewnianych w Polsce i szkoła ginących zawodów (tel. +48 18 20 77 221)
    - Zapora wodna w Niedzicy – największa zapora ziemna w Polsce (zwiedzanie elektrowni, rezerwacje pod nr tel. +48 18 33 47 715, +48 519 337106).

Kontakt  do Lokalnej Grupy Działania Stowarzyszenie Rozwoju Spisza i Okolicy:
Ul. Jana Pawła II 63
34-442 Łapsze Niżne
tel.:+48 18 334 11 44, +48 664 758 092
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript., Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
www.spisz.org , www.spisz.info

ENG.
Spisz and Podhale – border region rich in natural and cultural goods, hospitable and open for cooperation
About  us
The Association for Development of Spisz and Surrounding Area was established in December 2005 as the so called Local Action Group (LAG) to obtain EU funding for the improvement of life quality in the area of its activity. It encompasses Spisz and Podhale locations belonging to three municipalities (Bukowina Tatrzańska, Łapsze Niżne, Nowy Targ) in two districts of the Małopolska Voivodeship. It is a rural area of 466 sq.km with the population of approx. 50 thousand. The area of activity of the LAG is inhabited by Spisz and Podhale highlanders, the culture of the region shows influences both Polish and Slovak, Hungarian, German, Wallachian (Romanian), and Roma (Gypsy). The cultural diversity and the character of inhabitants can be observed in material culture (e.g. architecture) and spiritual culture – dancing, dialect, customs. The local customs are popularized especially through numerous cultural events. Here are the most important and the best recognizable ones from the annual calendar of events:

  • Highlander Carnival in Bukowina Tatrzańska (January)
  • Śpiskie Zwyki Festival (festival of local music, dancing and habits) in Niedzica (February)
  • Ostatki Fašiangi (End of Carnival Festival) in Krempachy (February)
  • Competition of Regional Foods in Łopuszna (July)
  • Śpisko Watra Dance Festival in Niedzica (July)
  • Sabałowe Bajania (competition for folk musicians, dancers, story-tellers) in Bukowina Tatrzańska (August)

The most important natural attractions of the Spisz area and its surroundings:

  • The Gorce National Park – the prevailing part of the park is located in the area of the Spisz LAG
  • The Tatra National Park – significant part of the park is located in the area of the Spisz LAG, including Mount Rysy, Morskie Oko Lake, Czarny Staw pod Rysami Lake and others.
  • Zielone Skałki Nature Reserve in Falsztyn – wildlife sanctuary within the Pieniny National Park.
  • Niebieska Dolina Nature Reserve in Łapsze Niżne.
  • Skałka Rogoźnicka Nature Reserve – part of the UNESCO World Heritage
  • Przełom Białki Nature Reserve – picturesque river gorge between the rock formations of  Obłazowa and Kramnica. In the Obłazowa Skała Cave in Nowa Biała archeologists discovered the oldest in the world, famous mammoth tusk boomerang.
  • Białka River – the valley of the river which connects Spisz and Podhale, belongs to Natura 2000 area of nature and wildlife protection.
  • Pieniński Pas Skałkowy (Pieniny Rock Belt)– rock formations most characteristic of the Spisz region, including Skałka Rogoźnicka, Obłazowa and Kramnica, Cisowa Skała and Grzebieniowa between Nowa Biała and Gronków, Dursztyńskie Skałki.
  • Bór na Czerwonem Nature Reserve between Szaflary and Nowy Targ and the Tatra Mountains viewpoint (in the neighbourhood of the LAG area)
  • Grapa Litwinka the so called Czarna Góra – viewpoint of Spisz and Podhale

In the region of Spisz and Podhale there are also numerous monuments of material culture. Spisz, in the past the place of crossing international trade routes, was relatively rich in goods of material culture. The most important places of interest:

  • Niedzica Castle and Museum (sightseeing 9 A.M. to 5 or 7 P.M. (between May-September); tel. +48 18 262 94 89, +48 18 262 94)
  • Fortified manor house in Frydman
  • Branches of the Tatra Museum in Spisz and Podhale: the Korkosz farmhouse in Czarna Góra; the Sołtys farmhouse in Jurgów, the manor house of theTetmajer family in Łopuszna (sightseeing Wed. – Sunday. 10.00 – 2.00; tel. +48 18 20 152 05, +48 18 20 129 35)
  • Shepherds' huts in Jurgów, Polana Podokólne
  • Wooden churches in Spisz and Podhale
    - St. Michael the Archangel Church in Dębno Monument on the UNESCO World Heritage list (sightseeing in groups: Mon. – Sat, 9.00 - 12.00, tel. +48 18 275 17 97)
    - Church of The Birth of The Blessed Virgin Mary in Harklowa
    - Holy Trinity Church in Łopuszna
    - St Apostles Simon and Jude Church in Białka Tatrzańska
    - St Anthony of Padua Church in Brzegi (built after the War)
    - Church of the Holy Heart of Jesus in Bukowina Tatrzańska (wooden-stone)
    - St Jack Church in Groń (built after the War)
    - St Sebastian and Our Lady of the Rosary Church in Jurgów
    - St Mary of Perpetual Help Church in Rzepiska
    - St Elizabeth of Hungary Church in Trybsz (guided sightseeing, tel. +48 18 265 61 49)

  • Sanctuary of Our Lady of Ludźmierz (sightseeing tel. +48 18 26 553 30)
  • Rev. Prof. Józef Tischner Memorial House (sightseeing Tue-Fri: 10:00-5:00, tel. +4818 26 539 69)
  • House of Culture in Bukowina Tatrzańska – one of the largest wooden houses in Poland and the school of dying professions (tel. +48 18 20 77 221)
  • Hydro-electric power station in Niedzica– the biggest power station in Poland (sightseeing reservations tel. +48 18 33 47 715, +48 519 337106).

Contact with the Local Action Group of the Association for Development of Spisz and Surrounding Area:
Ul. Jana Pawła II 63
34-442 Łapsze Niżne
Tel.:+48 18 334 11 44, +48 664 758 092
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript., Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
www.spisz.org , www.spisz.info

Czytany 3022 razy
Więcej w tej kategorii: Zapora historia